Glimpen

Literaire raadseltjes geven én oplossen, neologismen brouwen, pastiches maken en oneliners met een weerhaakje: Paul Claes doet het allemaal in zijn maandelijkse 'Glimpen'.

1 febr. Het hele internet is één hysterische kreet om aandacht.

2 febr. Ik vertaal een gedicht van e.e. cummings en krijg een FNAC-bon van 20 euro. Ik doorsnuffel alle rekken en druip af met een Portugees woordenboek.

3 febr. Nu al legendarisch commentaar van Peter Verhelst bij de El Greco-expo: 'Ik ben blij dat ik het gezien heb' (Canvas).

4 febr. Theatermakers op zoek naar een klassieke komedie, lees het brandend actuele (pardon: urgente) stuk 'De Windhandelaars' (1720) van Pieter Langendijk.

5 febr. Oplossing van het literaire raadsel van de maand. 'Land gij breekt mij aan Mijn ogen zijn scherven' van Hugo Claus is een mix van twee zinnen: 'Land, gij breekt mij aan scherven' en 'Mijn ogen zijn scherven'.

6 febr. Eergisteren haalde ik uit de universiteitsbibliotheek een roman van de vergeten Jacques de Bourbon Busset en vandaag vind ik bij het antiquariaat 'In 't Profijtelijk Boeksken' zes delen van zijn dagboeken. Hubert Lampo noemde zoiets synchroniciteit.

7 febr. Net zoals minister van cultuur Joke Schauvliege zie ik het liefst amateurtoneel. Vandaag is dat 'Shakespeare verkort' door de Leuvense Reynaertghesellen.

8 febr. L'identité de la France? Tout le monde est métèque.

9 febr. Humo biedt het remixed debuutalbum van Raymond van het Groenewoud aan. Dat blad biedt al vele jaren een remixed versie van zichzelve aan.

10 febr. De Middagen van de Poëzie zijn ter ziele. Gebrek aan subsidies. Vlaanderen laat Brussel stukje bij beetje los.

11 febr. Avond in Passa Porta. Benoît Peeters en Jean-Philippe Toussaint spreken over Alain Robbe-Grillet. Hoe komt het toch dat Franse auteurs tweemaal welbespraakter zijn dan Vlaamse?

12 febr. Literair raadsel van de maand. Waarom draagt het verhaal 'La vengeance d'une femme'uit 'Les Diaboliques' van Barbey d'Aurevilly over een berouwvolle zondares het Latijnse motto 'Fortiter' (sterk)?

13 febr. The Romantic Agony veilt de allereerste druk van Baudelaires 'Les Fleurs du Mal' 'avec toutes les coquilles de premier tirage' (met alle drukfeilen van de eerste oplage).

14 febr. Mijn vrouw ontdekt dat Daniël Robberechts in de literatuurencyclopedie vlak na Alain Robbe-Grillet komt. Maar Rilke komt voor Rimbaud.

15 febr. Op mijn dagelijkse wandeling ontmoet ik twee blikjes Coca Cola Light rechtop naast elkaar in de sneeuw.

16 febr. Hubert van Herreweghen 90: een pastiche als hommage.
LUISTEREN II
Als ik ietskes zat ben
en ik zit in een café,
hoor ik soms, in Brussel,
in mijn Lambiek, de zee.

17 febr. Acteur Frank Aendenboom in Humo: 'Nu ja, theater: eigenlijk bestaat die kunstvorm bij ons niet meer.'

18 febr. Gangster 'Bob' Beijer is een postmodernistisch denker: 'De waarheid is nooit iets anders dan een laatste leugen die nog niet werd ontmaskerd.'

19 febr. Voordracht door Prof. dr. em. Eric Pillen: 'Humor en ernst in de geneeskunde.'

20 febr. De vader van de hoofdredacteur belt me om te vragen wat het adjectief van 'serendipiteit' is. Aangezien het Engelse adjectief 'serendipitous' is, moet het Nederlandse wel 'serendipiteus' zijn, naar analogie van 'calamitous' en 'calamiteus'.

21 febr. Ex-voetballer Jan Mulder is de allereerste radiogast van Friedl' Lesage die het over de stijl van zijn lievelingsboeken heeft.

22 febr. Het poëziehoekje in de Standaard Boekhandel is nu vervangen door een afdeling Chicklit (grieteratuur).

23 febr. President Van Rompuy spreekt al aardig Bengels (Belgisch Engels).

24 febr. Hadewijch is onze middeleeuwse Soeur Sourire. Haar eerste cd's zitten bij de door Frank Willaert opnieuw uitgegeven 'Liederen' (Historische Uitgeverij).

25 febr. Het gemeentebestuur van Sint-Niklaas is op zoek naar een kind als stadsdichter. Ik stel me kandidaat als ghostwriter.

26 febr. De suffe recensente van de Standaard der Letteren ontdekt drie 'Vlaamse curiosa' in Meer dan een minnaar, de nieuwe roman van Oscar van den Boogaard: 'onbezwaard', 'buurtgenoten' en 'zielsbegeerte' - alle drie zuiver Nederlands.

27 febr. Zal ik toch die roman schrijven over Karl Marx die Arthur Rimbaud in 1873 tegen het lijf loopt bij de leeszaal van de British Library?

28 febr. Waarom zetten zowel Knack als Humo hun beste kopij achterin?

'Nu Frieda een nieuw kunstgebit heeft, mag ze het nieuwe kunstprogramma op Canvas presenteren.' Het jaar is nog jong maar Paul Claes is al aardig op dreef.

1 jan. Mijn Latijns chronogram voor 2010: bonVM annVM 'Een goed jaar'.

2 jan. Oplossing van het literaire raadsel van december 2009: Proust noemt Versailles 'rouillé' (verroest) omdat de naam hem doet denken aan 'ferraille' (oud roest).

3 jan. Nu Frieda een nieuw kunstgebit heeft, mag ze het nieuwe kunstprogramma op Canvas presenteren.

4 jan. Vijftien Vlaamse cultuurprijzen en toch geen prijs voor doofpotcultuur, graaicultuur en zapcultuur.

5 jan. Jan Decorte, theaterverschijnsel annex verkleuteraar van de klassieken, denkt dat catharsis een deel van een tragedie is: ' "Bakchai" eindigt op een catharsis' (Phara).

6 jan. In de petite histoire van de uitgeverij Manteau, 'Vechten tegen de bierkaai', heeft Kevin Absillis het over de vertaling van de Sagan-titel 'Bonjour tristesse'. Voorstellen waren: 'Droefheid goeiedag', 'Dag lieve droefenis' en 'Welkom, weemoed'. Niemand dacht aan het voor de hand liggende 'Dag verdriet'.

7 jan. De dictatuur van de statistiek: 750 gezinnen in Vlaanderen bepalen wat wij op tv te zien krijgen.

8 jan. Volgens het nieuwjaarsboekje van Querido, 'De boekvormer', verkoos vormgever Reinold Kuipers de Garamond boven de Times New Roman als computerletter. Ik ook.

9 jan. Uitgeverij P viert haar twintigste verjaardag: P staat voor Peeraer, Poëzie en Passie.

10 jan. Het sneeuwt buiten. Ik wil mijn handschoenen aantrekken en vind er vier in mijn overjaszakken. Mijn vrouw ijst.

11 jan. De universiteitsbibliotheek is deze maand tot 10 uur 's avonds open. Waarom? Deze in crèches gekweekte generatie studenten blokt graag in groep.

12 jan. Anke Hintjens wil in haar show 'Leve het systeem' mijn nieuwe versie van de Internationale zingen: 'Ontwaak, zoetwatersocialisten'.

13 jan. Nieuwjaarsgroet van de Nederlandse Dichter des Vaderlands: een sonnet met rammelend rijm, kwakkelend metrum en gemakkelijke kritiek op Balkenende.

14 jan. De dichteres klaagt aan de telefoon dat ze sociaal ingesneeuwd raakt omdat ze nog steeds geen internet heeft.

15 jan. Marie-Rose Morel tegen Siegfried Bracke over haar clash met Knack: 'Ik heb toen een knak gehad.'

16 jan. Een blog is een blok aan het been.

17 jan. Literair raadsel van de maand. Wat bedoelt Hugo Claus in zijn gedicht 'West-Vlaanderen' met het vers: 'Land gij breekt mij aan Mijn ogen zijn scherven'?

18 jan. 'A Short Introduction to the History of Human Stupidity' van Walter Pitkin telt 574 bladzijden.

19 jan. In de bibliotheek theologie zit een pater voor zijn laptop. Hij speelt patience met God.

20 jan. De auto van de professor musicologie draagt als hommage een nummerplaat met de lettercombinatie JSB: Johann Sebastian Bach.

21 jan. Requiescat in pace Jacques Martin, de tekenaar zonder wiens Alex-strip ik vast nooit klassieken had gestudeerd.

22 jan. Leerlingen van het laatste jaar lopen Sint-Chrysostomos te vieren. De meisjes zijn verkleed, de jongens niet.

23 jan. Dirigent Daniel Barenboim heeft een Argentijns, Spaans, Israëlisch en Palestijns paspoort. Geef die man in deze leeuwenkuil een wereldpaspoort.

24 jan. Een nieuwe trend. Cineast Jaco Van Dormael wordt in een taxi geïnterviewd op La Deux. Cabaretier Freek de Jonge wordt in een taxi geïnterviewd op de KRO. Doe mij maar een interview op de fiets.

25 jan. Van Dormaels nieuwe film 'Mister Nobody': alweer een overwinning van de techniek op de esthetiek.

26 jan. Bent Van Looy is gestraald in zijn screentest voor Spielbergs verfilming van Kuifje.

27 jan. Mijn spellingchecker raadt me aan om 'pubic hair' te vervangen door 'pudic hair'.

28 jan. De Antwerpse hoogleraar klaagt dat de studenten in zijn college over mythe en literatuur Harry Potter verwachtten te krijgen.

29 jan. J.D. Salinger is dood. Hoeveel van zijn miljoenen fans zouden weten dat 'The Catcher in the Rye' het verhaal is van een hellevaart?

30 jan. In zijn gedichtendagessay 'Alle poëzie' dateert van vandaag bekritiseert Charles Ducal de mythe van de polyinterpretabiliteit. Veelduidigheid is uitgevonden door luie lezers voor luie lezers.

31 jan. De titel van de laatste, ongeschreven roman van Hugo Claus was 'De wolken'.

'Zou Sarkozy tot Franse president verkozen zijn als zijn Hongaarse familienaam Sarközý niet genaturaliseerd was?' De laatste 'Glimpen' van het oude jaar volgens Paul Claes.

1 dec. Literair raadsel van de maand: waarom noemt Proust in 'Les Plaisirs et les Jours' Versailles een 'grand nom rouillé' (een grote verroeste naam)?

2 dec. 'Das weisse Band' van Michael Haneke: een arthousefilm in streng zwartwit, zoals ik die in Leuven nooit meer te zien zal krijgen nu de Studio dichtgaat.

3 dec. 'Ik heb m'n leven niet verkankerd,' zong Ramses Shaffy in 'Laat me'. Helaas heeft domme Sammie dat nu net wel gedaan.

4 dec. Geen volk voor een gesprek over vertalen in Passaporta, veel volk voor glühwein op de nabijgelegen kerstmarkt.

5 dec. De componist van mijn Knack-zomerhit 2009 verklapt me dat de maker van 'Eviva España' daar elke maand nog een maandwedde aan overhoudt. Waarop wachten Nicole en Hugo om mijn 'Two for Europe' op te nemen?

6 dec. Sint-Nicolaas, tachtigste verjaardag van Nikolaus (!) Harnoncourt, die op radio Klara verklaart: 'Ohne Kunst ist der Mensch überhaupt kein Mensch'.

7 dec. De Zwitsers, die minaretten niet volkseigen genoeg vinden, kunnen misschien hun koekoeksklokken 'Allah akbar' laten roepen.

8 dec. Populaire West-Vlaamse prof houdt een voordracht. Hij zegt wel honderd keer 'noemen' in plaats van 'heten' en verbetert zichzelf als hij toch een keer 'heet' zegt.

9 dec. Van wie is dat witte konijn dat vanochtend in de tuin aan het laatste herfstblaadje zit te knabbelen?

10 dec. De Bezige Bij kondigt het boek van Komrij 'Morgen heten we allemaal Ali' dubbelzinnig aan: 'De Gay Parade noemt Komrij de apotheose van het populisme'.

11 dec. Mijn neefje heeft nu een meidenrockgroep met de omineuze naam Tannhäuser, de ridder die in de grot van vrouw Venus zijn zielenheil verloor.

12 dec. Zo de mens, zo zijn God, schreef Spinoza. Zo de filosoof, zo zijn Spinoza, bedenk ik na het lezen van onze grootste Spinozist.

13 dec. 'And summer's lease hath all too short a date' dicht Shakespeare in sonnet 18. 'En al te gauw verstrijkt de zomerpacht' vertaalde ik. De poëziebloemlezing 'Van Dante tot Neruda '(Lannoo) banaliseert dat alweer tot 'zomerpracht'.

14 dec. Walter van den Broeck, 'Terug naar Walden': de roman van de cité tegen de City.

15 dec. Kill your darlings, was de raad van Quiller-Couch aan schrijvers. Dat heeft Vladimir Nabokov nooit gedaan, zelfs niet met zijn onvoltooide roman 'The Original of Laura'.

16 dec. In het Groot Dictee der Nederlandse Taal kan de anaal geobsedeerde Gerrit Komrij het niet laten het woord Bommerskonten ('gat van de duivel') te gebruiken.

17 dec. Quousque tandem, Querido? Hoelang duurt het nog voor u de postume dichtbundel van Christine D'haen publiceert?

18 dec. De haag in onze voortuin draagt een dikke sneeuwmuts. Een ingeduffeld jongetje komt voorbij, staat stil en likt eraan.

19 dec. Bij zijn presentatie van de bundel vertalingen van Patrick Lateur bij uitgeverij P zegt Geert van Istendael dat vertalen een strafbaar feit zou moeten zijn.

20 dec. Bij mijn wandeling van vandaag waad ik dapper door de sneeuw. Een oude man is met een houten bord zijn stoep aan het ruimen. Hij roept: 'Val niet, jonge heer!'

21 dec. Cecilia Bartoli: de zingende vibrator.

22 dec. Ivo Victoria noemt zichzelf op de cover van zijn debuutroman een freelance project manager. Zijn we dat eigenlijk niet allemaal?

23 dec. Telenet gaat Kim Clijsters sponsoren. Welke woordspeling hoor ik daar al aansuizen?

24 dec. In de Standaard van vandaag staat het telefoonnummer dat je moet bellen als je de Standaard van vandaag niet gekregen hebt.

25 dec. Herman van Rompuy in Humo over een van zijn haiku's: 'Ai! ik twijfel nu of het geen plagiaat is, het lijkt sterk op een gedicht dat ik vanmorgen toevallig las in een bloemlezing van Paul Claes.'

26 dec. Who killed John Keats? Jane Campion in the biopic 'Bright Star'

27 dec. Het modieuze 'intentieproces' is een gallicisme ('procès d'intention'). Wat is er eigenlijk tegen 'vooringenomenheid'?

28 dec. Tien voor Taal: zoek de taalfout op de voetbalbladzij van De Standaard: 'Nochtans: een bank met Roy Myrie, Tim Smolders, Yassine El Ghanassy, Zltan Ljubijankic en Christophe Grondin wordt Preud'homme buiten de Grote Drie door alle andere eersteklassers beneden.'

29 dec. De enige lezer van 'Finnegans Wake ' die ik kende is dood.

30 dec. Zou Sarkozy tot Franse president verkozen zijn als zijn Hongaarse familienaam Sarközý niet genaturaliseerd was?

31 dec. Non legi, legam was het grafschrift dat Christine D'haen had gekozen: 'Ik heb niet gelezen, ik zal lezen.'

Paul Claes

Literaire dagboeknotities in de vorm van one- en twoliners. Voortaan zal Paul Claes hier elke maand zijn literaire 'glimpen' online uitstrooien.

1 nov. In het midden van zijn leven was Dante 33. Ik (66) leef nog.

2 nov. De schim van Claude Lévi-Strauss brengt nu de mythische structuur van de onderwereld in kaart.

3 nov. De cassantste mediacriticus van vandaag? Marcel van Nieuwenborgh. Bij gebrek aan een ander orgaan schrijft hij in 'Kerk & Leven'.

5 nov. Het e-boek op de Antwerpse boekenbeurs doet me denken aan de toverlei uit mijn jeugd. Na een paar weken schrijven en wissen was het ding stuk.

6 nov. Op de boekenbeurs presenteert Anthos Ambo zijn 'dwarsliggers': boeken die je in de andere richting moet lezen. Een curiosum zonder toekomst: de bladspiegel is te breed voor een mensenoog.

7 nov. Een alibiali is een vreemdeling die gedoogd wordt om de schijn van racisme te vermijden. Iedere uitgeverij heeft nu zijn verschoonallochtoon.

8 nov. 'Sneeuwwitje en de leeuwerik van Vlaanderen' (1985), een burleske thriller van Conny Couperus (pseudoniem van Hugo Claus en Freddy De Vree) is een vat vol allusies. Bijvoorbeeld: 'Dan gebeurde het dat van de minnaar, de mot in haar mythe, nog enkel een verschrompeld restant overbleef'.

9 nov. Jeugduitgeverij De Eenhoorn publiceert alleen probleemboekjes: 'Sus Octopus' (over kind met ADHD), 'Django en de papegaai' (over kind met allergie), 'Hugo, dichter en politieman' (over kind met poëtische bevliegingen).

10 nov. Twitter heeft nog geen cent winst gemaakt. De Glimpen doen het iets beter.

11 nov. Museum M in Leuven: geen baan- maar beenbrekend bric-à-brac.

13 nov. Vrijdag de dertiende, en toch geen ongeluksdag. Op het fietspad naar het Zoete Water ontdek ik een muntschat van 1,60 euro.

14 nov. Matthew Collings op de BBC onderscheidt tien criteria voor schoonheid: natuur, eenvoud, eenheid, transformatie, omgeving, animatie, verrassing, patroon, selectie en spontaneïteit. Je kunt de criteria ook omkeren: cultuur, complexiteit, versplintering, imitatie, isolatie, stilstand, bevestiging, verwarring, omvattendheid en kunstmatigheid.

15 nov. De kerkjurist woont voorspelbaar in de Oude-Godstraat.

16 nov. De stadsbibliotheek voert boeken ouder dan vijf jaar af. Bij gebrek aan Teutonen worden de Leuvenaars zelf barbaren.

17 nov. De laatste vier winnaars van de Prijs der Nederlandse Letteren: 2001 Reve 2004 Haasse 2007 Brouwers 2009 Nooteboom. Zoals in het voetbal spelen de Belgen niet meer mee met de grote jongens.

18 nov. Cees Nooteboom krijgt de Prijs der Nederlandse Letteren in het Koninklijk Paleis. Op de receptie zitten de pasgetrouwde Conny Palmen en Hans van Mierlo in een lege zaal samen op een eenzame sofa.

19 nov.
Herman van Rompuy
president van Europa:
middelmaat regeert.

20 nov. De bazin van het biorestaurant rookt in de tuin besmuikt een sigaret.

21 nov. Op de berm van de autoweg bij Louvain-la-Neuve zit een oude man het Waals-Brabantse dorp Grez-Doiseau te schilderen.

22 nov. De Livre de Poche publiceert 'Le carré de la vengeance' van Pieter Aspe, volgens de verduldige cover 'le Simenon flamand'.

23 nov. Volgens Mart Smeets in Menzo sprak wielrenner Frank Vandenbroucke tegen Hollandse journalisten Nederlands en tegen Vlaamse gebroken Frans-Vlaams.

24 nov. Canvas wil geen klassieke muziek, geen boekenprogramma en geen filmoverzicht. Schakel dus over naar La Deux en geniet van Le meilleur du classique (maandag), Mille-feuilles (dinsdag) en Screen Agenda (woensdag en donderdag).

25 nov. De Nijmeegse professor Johan Oosterman geeft een lezing over Anthonis de Roovere voor Leuvense neerlandici. Tijdens het vragenkwartiertje spreekt iedereen hem aan met 'je'.

26 nov. De vader van het Duitse naturisme heette Heinrich Pudor.

27 nov. Het beste middel tot integratie? Gemengde huwelijken. Dat wist Alexander de Grote al toen hij met de Bactrische Roxane trouwde.

28 nov. 'Logicomix', de strip over leven en werk van Bertrand Russell, verzwijgt zijn scharrel met de vrouw van T.S. Eliot: de sleutel tot 'The Waste Land'.

29 nov. Het Musée Hergé in Louvain-la-Neuve is even clean als de meester van de klare lijn. Alles is weggeretoucheerd: de rechtse sympathieën, de huwelijksproblemen, de uitgebuite assistenten.

30 nov. 'Qui nous donnera la clef des Illuminations? Quel alchimiste rendra pour nous ce texte clair et compréhensible?' J.M. Gautier, 'Romanische Untersuchungen', 74 (1962). Het antwoord in mijn 'La Clef des Illuminations' (Amsterdam: Rodopi).

Paul Claes