Felix Gonzalez-Torres in Wiels radicaal en diep humaan ****

Het kunstencentrum Wiels in Brussel blijft een noodzakelijke speler in het drukbezette veld van de beeldende kunst in ons land. De urgente reden schuilt in een gebrek aan internationalisering van onze grote musea en instituten waarin Wiels zich positioneert als een plaats die echt als een kruispunt kan worden beschouwd van internationale contacten en uitzonderlijke overnames/ carrousels van tentoonstellingen. Het blijft blijkbaar bijzonder moeilijk voor onze instellingen om mee te draaien met de internationale fora - toch wel een sine qua non opdat kunstenaars van bij ons onder een niet-commercieel "gesternte" bij de juiste aandacht terecht komen die ze verdienen.
Zou een mens niet een beetje moedeloos worden bij het internationaal onbekend blijven van kunstenaars zoals Walter Swennen, Philippe Van Snick, Lili Dujourie, Koen Theys en zo vele anderen die al decennialang bewijzen dat ze de evenknie waard zijn van heel wat van hun met grote trom "verdedigde" buitenlandse collega-kunstenaars.
Het is tijd de vele redenen te analyseren die aan de grondslag liggen van het niet bij machte kunnen zijn tentoonstellingen van onze kunstenaars te co-produceren in de context van buitenlandse sanemwerkingsverbanden.

Na de schitterende tentoonstelling van Ann Veronica Janssens die binnenkort deels doorreist naar Hellerau in Dresden, steelt Wiels opnieuw de volle aandacht met een internationaal opgezette expo van de Cubaans-Amerikaanse kunstenaar Felix Gonzalez-Torres (1957-1996).
Deze kunstenaar die in 1991 exposeerde in de galerie van Xavier Hufkens in Sint-Gillis speelde een sleutelrol in het opnieuw opladen van concept en minimal met emotionele, politiek-activistische en zinvolle esthetische inhoud.
De expo in Wiels toont de "oneindige" inzetbaarheid van zijn kunst die bestaat uit lampions, puzzels, gordijnen van gouden parels en "minimaal" gestapelde vrij mee te nemen koekjes, snoepjes, paspoorten en posters.

Felix Gonzalez-Torres leed aan aids en wist dat uitzichtloos lijden in kunstwerken te converteren waarin de vorm los bleef zoals bij al zijn werken waar je de materie zelf kon en kan meenemen of ter plekke consumeren zoals de snoepjes of koekjes.
Kunst en zijn broos leven bereikten een punt waar alles letterlijk en figuurlijk uit elkaar kon vallen.
De puzzels met straffe politieke beelden - zoals de omstreden Oostenrijkse president Kurt Waldheim die de communie ontvangt van de Paus - steken los in de plastieken verpakking of de vele snoepjes in glinsterende papiertjes die de kunstenaar als "waardeloos" placebo beschouwde tegen de toen nog weinig of niet te bestrijden ziekte aids - zijn puntige voorbeelden van zijn "kunstwerken als oneindig qua betekenis".

De tentoonstelling in Brussel is samengesteld door curator Elena Filipovic die vooral op de eerste verdieping het werk van Felix Gonzalez-Torres op een al te schoolse en "dode" manier presenteert. Ze toont de werken te strak volgens genre en thema en zelfs de bleekblauwe gordijnen hangen er zielloos bij. Wellicht zijn de koele, naakte industriële ruimten van Wiels niet meteen geschikt voor het presenteren van al te intieme kunst.
Het zichtbaar moeizame presenteren van kunstwerken van Felix Gonzalez-Torres maakt ook duidelijk waarom deze tentoonstelling vanaf 5 maart wordt herschikt door de jonge kunstenaar Danh Vo. Net zoals bij andere kunstenaars die er niet meer zijn zoals Marcel Broodthaers of Joseph Beuys wiens bio's een aanzienlijke stempel drukten op hun oeuvre is ook het werk van Gonzalez-Torres waarin leven en kunst erg in elkaar opgaan absoluut niet gemakkelijk te "tonen".
Tijdens de halte van deze expo in het Museum van Frankfurt valt de eer van interpretatie toe aan Tino Sehgal, dé meest radicale kunstenaar van onze tijd.
Het is een bijzonder mooie gedachte van de organisatoren om een breed publiek te laten zien dat ook een tentoonstelling maar één van de vele mogelijkheden en zienswijzen is die steeds kan worden ingeruild voor andere inhoudelijke invalshoeken en interpretaties.

De tweede verdieping is ronduit schitterend geïnstalleerd met het fonkelend goud-parelende gordijn als centraal ruimtebepalend werk dat de ruimte oplaadt met ongeziene energie.
De dubbele ring, de tweeling-spiegel en een "hoop" koekjes (met binnenin op papier gedrukte statements) genereren gedachten waarin de suggestie aan liefdesrelaties gelinkt wordt aan afscheid en verlies. De vele posters die de bezoekers kunnen meenemen zijn losse stapel-sculpturen; de inhoud verdwijnt langzaam en genereus van de publieke expo-zaal naar de privé en anonieme context van de toeschouwer. Natuurlijk ligt in de strategie van deze op participatie verdwijnende kunst ook een zachte kritiek ten grondslag. Dit soort kunst is er voor iedereen en blijft (be)grijpbaar en deelachtig voor diegene die dat wil....

De vele lampions die heel knap hier en daar het Brusselse Wiels "brandend" houden hebben iets feestelijks maar tegelijk ook iets wrang alsof een verre echo zich meester maakt van de gedachte aan een feest dat (nog) moet komen of pas is geweest.
Deze expo mag en moet gezien worden; je komt er één en al ontroering, inhoud en poëzie tegen!

Specific Objects without Specific Form nog tot 25 april in Wiels
http://www.wiels.org

Luk Lambrecht