THEATER ~ We zullen durven ( * * * 1/2 )

Robert Benschop ©

"Doe er wat aan, dame." Mia Dolores leest het in zijn ogen. De scherpe ogen van Fernandes kijken haar hard en een beetje laagdunkend aan. Hij is de sterkste en de knapste meeuw uit gans Amsterdam en heeft een oogje op haar, het mooiste meeuwenwijfje van Amsterdam. Maar Mia Dolores blijft talmen. Ze houdt zielsveel van die prachtige, stoere en brutale meeuw maar ze durft zich niet aan hem te geven. Nog liever vliegt ze weg dan in zijn vleugels te verdwijnen. Dat pikt Fernandes niet langer. Dus gaat hij op zoek naar een welwillender en wulpser wijfje. Tot groot verdriet van Mia Dolores...

Zeg het met muziek

Dit gevleugelde liefdesverhaal wordt dezer dagen op de planken gebracht door jeugdtheaterhuis Stella Den Haag in Shaffy voor kinderen . Artistiek leider Hans van den Boom droomde er al een hele poos van om een ode te brengen aan de "koning van het Amsterdamse lied" die onlangs, op 1 december 2009, overleed.

Het Haagse gezelschap, opgericht in 1990, is hiermee allerminst aan zijn muziektheaterproefstuk toe. Hans van den Boom is een muzikant in hart en nieren. Vanuit die muzikaliteit creëert hij (zowel al schrijvend als al regisserend) theater. Liefst zit hij tijdens de repetities met de ogen dicht te luisteren naar het ritme van de woorden en de dialogen. Die regiemethodiek tekent ook de scènebeelden van zijn voorstellingen. Die decors zijn vaak abstracte verbeeldingen van locaties. In die abstracties schuilt de expressiviteit en muzikaliteit die ook het spel typeert.

Opmerkelijke creaties van zijn hand zijn o.m. Het Jaar van de Haas uit 2002 (een aandoenlijke, muzikale voorstelling over afscheid nemen van een moeder. Tijdens het creatieproces ontstond de goesting om ooit met Shaffy's werk aan de slag te gaan). Ook de sprookjesbewerking Geitenjong (1998), het intimistische Kind noch Kraai (2004) of het innemende Marie-L (2005), een verhaal over een doodziek meisje en haar liefde voor de frisdrankautomaat, zijn voorbeelden van zijn melodische en poëtische theatertaal.

De laatstgenoemde voorstelling, Marie-L , speelde meer dan tevoren met de attributen van het musicalgenre zonder er zich daadwerkelijk aan over te geven. Een belangrijke stem in deze voorstelling was zanger en acteur Marc Tielemans. In Shaffy voor kinderen verwondert diezelfde Tielemans door zijn weergaloos mooie vertolking van Shaffy's nummers. In zijn stem weergalmt de stem van Shaffy.

Robert Benschop ©

Zing, vecht, bid, ...

Samen met Ilse Warringa vertolkt en zingt Tielemans het verhaal van twee meeuwen op zoek naar liefde. De meeuwen wonen in een kolonie aan de Citroën garage en het sportstadium in Amsterdam. Niet ver daar vandaan wonen ook Sammy en zijn depressieve moeder. Sammy is een stil kind en wordt gepest. Wanneer moeder op zekere dag de meeuw Fernandes vangt als cadeau voor haar bedroefde Sammy, breekt er iets los. In Sammy, in de meeuwenkolonie én in de pestkoppen...

Dit eenvoudige, warmhartige verhaal wordt op precies de juiste momenten verluchtigd, aangezet of gerelativeerd door de (bekendste) liederen van Shaffy. Hierdoor krijgen deze muzikale kleinoden ook voor de kinderen een bijzondere betekenis. In tegenstelling tot de volwassenen, herkennen zij de golvende melodielijnen niet. Daarom is het jonge publiek zeer gebaat bij de inbedding van de songs in het verhaal. De makers hebben zich er duidelijk voor gehoed om de liederen niet al te strak in het verhaal te verweven. Dat geeft de voorstelling een openheid maar zorgt er ook voor dat er soms iets te weinig vaart in zit.

Die fijnbesnaarde benadering van Shaffy's liederen wordt scenografisch perfect ondersteund door eenvoudige neonlichtbakken (een subtiele verwijzing naar de uitverkoren rustplekjes van meeuwen: de straatlantaren). Hun kleurengloed verandert samen met de emotie in het verhaal en met de muziek, geraffineerd uitgevoerd door jazzpianiste (en tevens componist van de muziek) Laetitia van Krieken, bassist Arwen Linnemann en drummer Bert Kamsteeg.
Even subtiel spelen Tielemans en Warringa. De kracht en de heftigheid waarmee Warringa als zangeres op de scène staat, botst soms met de teerheid van haar personage. Toch doet dit amper afbreuk aan haar overtuigende vertolking.

Robert Benschop ©

Jong versus oud

Tijdens het buitengaan vroeg het ene Amsterdammertje aan het andere Amsterdammertje of hij "weet welk bier de gevangen Fernandes te drinken kreeg van Sammy's moeder? Heineken, denk ik. Of Turks bier?" Ondertussen pinkten vele ouders een traantje weg bij de slottonen van "We zullen doorgaan".
Dit typeert de beleving van deze voorstelling. De kinderen zweven mee op de rug van de verliefde meeuwen die elkaar uiteindelijk dan toch vinden (een fijn maar wat overbodig happy end). De volwassenen ervaren het meeuwenverhaal als een mooie metafoor voor Shaffy's en hun bestaan. Zo levert Stella Den Haag een ideale familievoorstelling af met heuse musicalallures zonder de bombastische grootsheid ervan.

Neuriënd, We zullen doorgaan... , liepen we na afloop door Amsterdam. De kwieke meeuwen bleken plots veel meer te vertellen dan voorheen. Ze hadden het over jezelf in volle vlucht naar beneden durven te gooien. Om er te vechten voor het lekkerste hapje. En over durven in de vleugels van een geliefde te verdwijnen. Indrukwekkende vogels zijn het. Op en boven de planken.

Els Van Steenberghe