De koopkracht van de gouverneur

Enkele weken geleden liet de Nationale Bank van België (NBB) weten dat we de gevolgen van de dalende koopkracht niet moeten dramatiseren. We moeten gematigd zijn in onze eisen, was de dwingende wenk die NBB-gouverneur Guy Quaden aan de burgers meegaf. Er is volgens hem geen reden tot mopperen. 'De gezinnen moeten maar wat geduld oefenen', sprak de gouverneur vermanend. Er is weinig mis met onze koopkracht. Het is alleen een beetje jammer dat de energie- en voedselprijzen blijven stijgen.

Zo'n gouverneur komt altijd van pas als het volk gaat morren. De regering bestelt dan een rapport bij de Nationale Bank over het inflatieverloop. En kijk, met zo'n rapport tegen de kiezen van balsturige burgers, is de orde snel hersteld.

Omdat de gouverneur altijd inzetbaar is, wordt hij ook vorstelijk gehonoreerd. Een jaarsalaris van ruim 474.000 euro is wat wij - de staat is immers de eerste aandeelhouder van de Nationale Bank - aan gouverneur Guy Quaden betalen. Dat is vier keer meer dan wat de Amerikanen over hebben voor Ben Bernanke van de Federal Reserve. Om maar te zeggen dat de Belgen hun gouverneur van de Nationale Bank, en diens bezorgdheid om hun koopkracht, weten te waarderen. Daarom houden ze de volgens kwatongen overbodig geworden functie in stand.

Elf jaar geleden, op een vriesblauwe zondagmorgen in het Zwitserse Bazel, besloten de aanwezige centrale bankiers in de salon op de bovenverdieping van het rijzige hoofdkwartier van de Bank voor Internationale Betalingen (BIB), moeder van alle centrale banken, de Europese Monetaire Unie niet langer uit te stellen. De operatie zou, zoals voorzien, worden ingezet in 1999. Gouverneur Fons Verplaetse van de Nationale Bank van België was een van de aanwezigen. De vergadering werd voorgezeten door de inmiddels overleden Wim Duisenberg, later de eerste voorzitter van de Europese Centrale Bank maar toen nog voorzitter van de BIB.

Die historische bijeenkomst op 9 februari 1997 was de aanzet tot wat sommigen het meest ambitieuze politiek-economische project sinds de Russische Oktoberrevolutie van 1917 hebben genoemd.

Vandaag is de Europese Centrale Bank een onafhankelijke instelling die de nagenoeg 300 miljoen Europeanen van de nodige bankbiljetten voorziet en de Europese monetaire politiek controleert. De ECB, een van de machtigste financiële instellingen in de wereld, is ook een belangrijke, om niet te zeggen de belangrijkste icoon van de Europese politieke, financiële en economische integratie.

Als de gouverneur van de Europese Centrale Bank spreekt, wordt er in New York, Tokio en Peking aandachtig geluisterd. De ECB beslist over de interestvoeten in de eurozone en heeft als eerste opdracht de prijzenstabiliteit in het oog te houden, met andere woorden de inflatie laag te houden.

Ooit was dat de opdracht van de meeste Europese centrale banken, dus ook van de Nationale Bank van België. Maar die ochtend in Bazel werd besloten dat in de eurozone die taak aan de ECB zou worden overgedragen.

Door de bevoegdheidsoverdracht aan de Europese Centrale Bank werd de functie van de nationale banken van de eurozone gereduceerd tot die van ECB-loket. Wat niet belette dat de status en de praal die deze financiële instellingen omgaven, behouden bleven. In België zelfs meer dan elders. Ook al geeft de Nationale Bank geen Belgische bankbriefjes meer uit en bestaat de hoofdtaak vooral uit studeerwerk en het aanmaken van statistieken - als het even kan, op de maat van de regering - toch telt de instelling nog altijd 2000 werknemers. De Bank of England die buiten de eurozone opereert en zelf pondbriefjes drukt, doet het met de helft, de Zweedse centrale bank zelfs met vier keer minder.

Niet alleen verdient de gouverneur van de NBB fors meer dan zijn collega van de Federal Reserve. Zijn emolumenten overtreffen ook die van gouverneur Jean-Claude Trichet van de Europese Centrale Bank. Zelfs vicegouverneur Luc Coene weegt financieel zwaarder dan Trichet.

Dat de NBB de bank van hier en van iedereen is, wordt geïllustreerd door de samenstelling van het directiecomité waarin alle traditionele politieke gezindten netjes terug te vinden zijn.

Vorige week verstoorde de Franstalige liberale senator Alain Destexhe de rust in het grote gebouw aan de Brusselse Berlaimontlaan door een evaluatie te vragen van de rol van de Nationale Bank en de bezoldiging van de NB-top. Dat de PS-creatuur Guy Quaden ruim 474.00 euro verdient maakt Destexhe, naar eigen zeggen, misselijk.

Er zijn zo van die mensen die er altijd in slagen op het verkeerde moment de waarheid te zeggen.

Rik Van Cauwelaert