Wat als Leterme crasht?
14/08/2007 13:00
Twee maanden na de federale verkiezingen zitten de regeringsonderhandelingen muurvast. De twijfels nemen toe of er wel een oranje-blauwe regering komt, en zelfs of er een regering komt tout court. Wat als formateur Yves Leterme onderuitgaat? Luidt dat het einde in van België zoals we het vandaag kennen?
Nog hooguit acht weken heeft Yves Leterme (CD&V). Dan gaat het federale parlement weer aan de slag, en worden er onvermijdelijk wetsvoorstellen ingediend voor de splitsing van het gerechtelijk arrondissement en de kieskring Brussel-Halle-Vilvoorde. De tijd dringt dus, en na lange weken van formatiegesprekken is er bitter weinig vooruitgang geboekt. Twee weken geleden hoedde Vlaams Parlementslid Eric Van Rompuy (CD&V) er zich in Knack nog voor om te speculeren over wat er na Letermes eventuele crash zal gebeuren.
Hij geloofde dat de Franstaligen uiteindelijk zouden inzien dat het de Vlamingen menens is, en dat ze dan zouden inbinden. Vandaag is er nog steeds niet veel wat daarop wijst. Voorlopig houdt het Vlaamse front stand, net als het aloude Franstalige non. De oranje-blauwe onderhandelaars mogen dan al een handvol akkoorden op zak hebben, zolang daar geen stevige communautaire doorbraak tussen zit, zijn die amper een cent waard.
Vandaar dat niet alleen separatisten en zwartgallige pessimisten tegenwoordig oreren dat België op een heuse crisis afstevent. Ook aan de poort van het kasteel van Hertoginnedal valt het woord 'crisis' meer en meer. Tegelijkertijd circuleren ook de meest uiteenlopende scenario's over de toekomst van het land in het geval dat Leterme onderuitgaat. Herman Van Rompuy als nieuwe (in)formateur is wellicht de meest voorzichtige pronostiek, maar er wordt ook rekening mee gehouden dat de socialisten alsnog een uitnodiging zouden krijgen - onder meer omdat het nu eenmaal makkelijker onderhandelen is met PS-voorzitter Elio Di Rupo aan de tafel. Zelfs de groenen zouden weer van onder het stof worden gehaald. Afhankelijk van de bron wordt er ook gedroomd van en gevreesd voor het einde van de Belgische staat in zijn huidige vorm. In elk geval zal een eventueel falen van Leterme meer en meer Vlamingen ervan overtuigen dat de vorming van een federale regering niet meer mogelijk is, en misschien zelfs niet eens meer wenselijk.
"Het is een publiek geheim dat de internationale gemeenschap al geruime tijd meewarig neerkijkt op het Belgische zootje waar niemand nog aan uit kan. Maar op korte termijn hoeven we geen reactie te verwachten van welk land of internationaal orgaan ook. Op langere termijn verzwakt de huidige situatie onze credibiliteit op internationaal vlak, en die is al niet sterk. Ik ken het dossier over de VN-troepenmacht voor Darfur niet precies, maar ik heb begrepen dat we voor eind augustus klaarheid moeten scheppen over een eventuele deelname. Denk je eens in dat we in New York moeten gaan uitleggen dat we dat niet kunnen beslissen omdat we geen regering hebben!"
Willy Claes (SP.A) is voormalig secretaris-generaal van de NAVO en oud-minister van Buitenlandse Zaken.
"Een crisis moet ertoe leiden dat de Franstalige onderhandelaars inzien wat er in Vlaanderen leeft en dat dit een historisch moment is. We staan voor een copernicaanse revolutie. Vroeger dacht men dat de zon rond de aarde draaide, maar het omgekeerde bleek. De vergelijking gaat min of meer op voor de verhouding tussen de deelstaten en het federale niveau. Het federale niveau moet zich dienstbaar opstellen ten aanzien van de deelstaten, en niet omgekeerd."
Kris Peeters (CD&V) is Vlaams minister-president.
"Als formateur Yves Leterme (CD&V) als grote Vlaamse martelaar de handdoek in de ring gooit, zal hij de Waalse en Vlaamse publieke opinie alleen maar verder uit elkaar jagen. Daarna komt er een communautaire botsing, waarvan we niet weten waar die zal eindigen. Als de formateur er niet in slaagt om de verantwoordelijkheid van de onderhandelaars aan te scherpen, dreigt de ergste communautaire clash sinds de Koningskwestie. En daar wordt iedereen slechter van. Ook Vlaanderen!"
Guy Vanhengel (Open VLD) is Brussels minister van Financiën en Begroting.
"De indruk is groot dat de onderhandelaars afstevenen op een formatiecrisis. Maar eigenlijk is dat een klassiek scenario, zoals we dat ook bijna elke keer bij de centrale loononderhandelingen kennen. Belangrijk is dat de politieke tenoren na een crisismoment bewust doorzetten en werk maken van een evenwichtig regeerprogramma."
Pieter Timmermans is directeur- generaal van het Verbond van Belgische Ondernemingen.
"Het zou jammer zijn mocht de nieuwe generatie politici er niet in slagen om tot een consensus te komen, en de oude garde de oplossing moet brengen. Ik mag er niet aan denken dat een Kroonraad de kastanjes uit het vuur moet komen halen. Maar er zijn geen mirakeloplossingen. De crisis moet een sense of urgency installeren. Alleen zo kan men de stellingenoorlog verlaten en naar elkaar toe groeien."
Geert Noels, hoofdeconoom bij het beurshuis Petercam.
"Als de Franstaligen bij hun non blijven, moeten de Vlamingen de federale grondwet opzeggen - die biedt toch geen oplossing meer - en moet het Vlaams Parlement in een plechtige zitting Vlaanderen uitroepen tot deelstaat van het federale België, met als grenzen de Noordzee en de taalgrens. We moeten terug naar de tweeledigheid: twee deelstaten, Vlaanderen en Wallonië, en twee autonome regio's, Brussel en Duitstalig België. De monarchie behouden we, want als republiek houdt België het geen zes maanden uit. De deelstaten moeten afspreken wat de federale bevoegdheden zijn en bepalen dan jaarlijks de transfers. Ik zie niet in waarom de Franstaligen niet aan zo'n scenario zouden meewerken. Omdat ze geld nodig hebben, zullen ze uiteindelijk toch plooien."
Robert Senelle is grondwetspecialist en emeritus professor aan de Universiteit Gent.
Met medewerking van Ann Peuteman, Patrick Martens, Jan Jagers en Sylvie De Coninck.
Meer artikels over:
reactie(s) op "Wat als Leterme crasht?"
Yves Leterme. Wat als hij crasht? - © Reuters
Deze website is auteursrechtelijk beschermd. Wenst u artikels te scannen, digitaal op te slaan, te drukken, meermaals te kopiëren of commercieel te gebruiken ? Contacteer Ann Soete, 051-266 570, 
Reageer