De top-50 van de Vlaamse literatuur
01/04/2008 12:40
Knack presenteert: de canon van de Vlaamse literatuur.
Knack lanceerde begin dit jaar een enquête bij auteurs, academici, critici, leraars, bibliothecarissen, uitgevers en boekhandelaars. Het was de bedoeling om vijftig boeken te kiezen die thuishoren in de canon van de Vlaamse literatuur. Een deel daarvan zou dan moeten terechtkomen in de canon van de Nederlandstalige literatuur waaraan momenteel door officiële instanties in Vlaanderen en Nederland wordt gewerkt.
Van de strip Lambiorix van Willy Vandersteen tot De moord op Karel de Goede in het Latijn van de Brugse middeleeuwse kroniekschrijver Galbert: ze duiken allemaal op in de ingezonden canonlijstjes. Wat heeft Herman Brusselmans met Gust Gils? Met wie dweept Paul Verhaeghen vanuit Amerika? Waarom vindt Gaston Durnez journalistiek literatuur? En heeft de Antwerpse cultuurgedeputeerde, Ludo Helsen, Boon wel gelezen? Knack.be presenteert: de twaalf meest markante canonlijstjes van de Vlaamse letteren.
Hugo Brems
Paul Claes
Ludo Helsen
Leo Pleysier
Herman Brusselmans
Gaston Durnez
Karl van den Broeck
Paul Verhaeghen
Geert Buelens
Chantal Ghys
Erwin Mortier
Julien Weverbergh
Vlaamse literatuur werd ruim gedefinieerd als 'de werken van schrijvers en schrijfsters die binnen de grenzen van het huidige Vlaanderen zijn geboren en/of hebben geschreven: van de middeleeuwen tot vandaag.' Niet alleen moderne auteurs van de negentiende en twintigste eeuw kwamen dus in aanmerking, maar ook Franstalige auteurs die in Vlaanderen hebben geleefd en geschreven, zoals Emile Verhaeren of Charles de Coster, hoorden erbij. Het moest wel gaan om auteurs die al overleden waren. We peilden ook apart naar de belangrijkste nog levende schrijvers. Daar werd een top 10 van gemaakt.
Dubbele Claus
Het overlijden van Hugo Claus gooide de top 50 een beetje overhoop. Claus stond op de eerste plaats in de top 10 van de 'levende schrijvers'. Het aantal stemmen dat hij daarvoor kreeg, geeft hem echter postuum recht op een derde plaats in de top 50 'aller tijden'. Uiteraard zou de uitslag nog anders kunnen zijn geweest indien de enquête na het overlijden van Claus was afgenomen.
Die ándere lijst
Wat opvalt, is dat de lijst grondig verschilt van die van de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde. Daarin komen een aantal (vooral vrijzinnige) schrijvers voor (Anton Bergmann, P.F. van Kerckhoven, Jan Walravens, Eugeen Zetternam) die niet eens de top 50 van Knack haalden. Andere coryfeeën als Felix Timmermans, Johan Daisne, Ernest Claes, Herman de Coninck en Filip De Pillecyn ontbreken dan weer totaal.
Uit onderzoek van Knack blijkt nu dat de Academie haar lijst samenstelde op basis van... 17 lijstjes, louter uit academische hoek. Het was die lijst die nu dient als basis voor de Vlaamse inbreng in een officiële Vlaams-Nederlandse canon. Met die oefening, die moet uitmonden in een publieksreeks, een onderwijsreeks en een wetenschappelijke reeks, is een budget van 5,6 miljoen euro gemoeid.
De top 50: het pantheon
Knacks onsterfelijke Vlaamse klassiekers.
Tip 10: De wachtkamer
Tien Vlaamse levende klassiekers.
Meer artikels over:
reactie(s) op "De top-50 van de Vlaamse literatuur"
© Belga/kippa
Het auteursrecht op boeken vervalt in principe 70 jaar na het overlijden van de auteur. Een groot deel van de boeken in Knacks canon van de Vlaamse literatuur is dus niet gratis beschikbaar op het internet. Voor een aantal boeken is dat wel het geval. We gingen op zoek naar de top tien. De oogst viel best mee.
Willem Elsschot overleed in 1960. Zowel Het Dwaallicht als Kaas vallen dus nog onder het auteursrecht. Toch is op de enorme databank Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren wel een uniek document te vinden: de voorpublicatie van Kaas in het tijdschrift Forum uit 1933. De Nederlandse stripauteur maakte onlangs trouwens een verstripping van het boek.
Het gezin van Paemel staat niet integraal op het internet, maar Tantes is wel terug te vinden. Evenals De biezenstekkers en De zwarte kost.
Zowel De vlasschaard als Het Leven en de Dood in den Ast zijn integraal beschikbaar.
Van Paul Van Ostaijen zijn geen integrale versies beschikbaar van zijn werk. Wel her en der losse gedichten, uit ondermeer Bezette Stad.
Houtekiet van Gerard Walschap verschijnt weldra bij uitgeverij Wever & Bergh, maar voorts blijft het nog een halve eeuw wachten op rechtenvrije digitale versies van Walschaps werk. Toch een paar uitzonderingen: Celibaat in de voorpublicatie van Forum uit 1934 en een paar hoofdstukken uit Ons Geluk die in 1945 in Dietsche Warande & Belfort verschenen
Vlaemsche Dichtoefeningen (met o.m. 'Het Schrijverken') van Guido Gezelle vindt u integraal op DBNL. Elders op het internet staan verspreide gedichten.
Van Karel van de Woestijne zijn vijf dichtbundels integraal terug te vinden op DBNL. Daaronder ook Het vader-huis.
Beeldreportage: Hugo Claus in beeld
De Vlaamse schrijver en dichter is op 78-jarige leeftijd overleden.
Deze website is auteursrechtelijk beschermd. Wenst u artikels te scannen, digitaal op te slaan, te drukken, meermaals te kopiëren of commercieel te gebruiken ? Contacteer Ann Soete, 051-266 570, 
Reageer