Cultuur

Hugo Claus (1929-2008)

19/03/2008 15:56

Dat Claus niet meer over zijn volle intellectuele mogelijkheden beschikte, was al lang een publiek geheim. Eind juli 2006 stuurde Veerle De Wit, de weduwe van Hugo Claus, een mail rond in haar brede vriendenkring. Daarin stond dat bij haar man definitief alzheimer was vastgesteld, dat hij van de laatste heldere momenten wilde genieten en zelf zijn einde zou kiezen. Biografen wijzen erop dat Claus niet wou sterven zoals zijn vader, die een lange lijdensweg had moeten doormaken.

Waarom hij dan precies op 19 maart 2008 wilde gaan, zullen we misschien nooit weten.

Morgen legt Yves Leterme de eed af als premier van België. Guy Verhofstadt, een goede persoonlijke vriend van het echtpaar Claus, verlaat dan de Belgische politieke scène. Daarmee komt een einde aan bijna negen jaar paars beleid. Euthanasie zal in de geschiedenisboeken opgenomen worden als dé belangrijkste verwezenlijking van de regeringen van Guy Verhofstadt. In dat opzicht is Claus' ultieme wilsbeschikking ook een eerbetoon aan het nieuwe België. Dat van ná de verzuiling, dat van ná de katholieke monocultuur.

Hugo Claus, zo schrijft Marc Reynebeau in zijn In Memoriam op de site van De Standaard heeft tijdens zijn carrière meer slechte dan goede kritieken gehad. Zijn werk werd door katholiek Vlaanderen pas erg laat naar waarde geschat. Claus was een nestbevuiler, een vuilspuiter, een pornograaf, een experimentele losbol én een rokkenjager. Hij beschouwde die verwensingen wellicht stuk voor stuk als eretitels. Veel meer dan Louis Paul Boon slaagde hij erin om - gewapend met een superieure ironie en een onverzadigbare dosis joie de vivre - een aparte plaats buiten alle kliekjes en zuilen te veroveren. Claus was de koning van zijn eigen hofhouding en wat literair Vlaanderen (of Nederland) over hem schreef, liet hem koud.

En de tijden veranderden. Vlaanderen ontzuilde. Claus werd door jongeren als Tom Lanoye en Herman Brusselmans snel als hun lichtend voorbeeld erkend. Zij gaven hun bewondering voor Claus ook door aan hun lezers, zodat de bijna 78-jarige auteur nog steeds kon bogen op een schare jeugdige fans.

Het België (Vlaanderen) van nu is niet meer het België (Vlaanderen) dat Claus voor de rechter daagde omdat hij blote mannen opvoerde in een toneelstuk. Het België (Vlaanderen) van nu is niet meer het België (Vlaanderen) dat hem maar een halve Staatsprijs gunde voor (het éérste deel van) Het Verdriet van België.

Het België (Vlaanderen) van nu draagt Hugo Claus op handen. Knack was van plan om volgende week de resultaten te publiceren van een ambitieuze rondvraag. Wij stelden een top 50 samen van de belangrijkste Vlaamse schrijvers aller tijden, als bijdrage aan de heikele canondiscussie. Het hele literaire veld (auteurs, bibliothecarissen, leraars, academici, uitgevers en boekhandelaars) werd bevraagd. De enige voorwaarde was dat ze overleden auteurs moesten kiezen, kwestie van geen ruzie te hoeven maken met levende auteurs. Wie dat wenste, kon ook opgeven wie volgens hem/haar de belangrijkste nog levende Vlaamse schrijver was. Slechts de helft van de respondenten liet zich daartoe verleiden. Het is geen verrassing dat Claus het in die laatste peiling met vlag en wimpel haalde. En met zijn score haalde hij ook de derde plaats in de canonlijst van de 'overleden' Vlaamse auteurs.

Maar laten we hem ons vooral herinneren als de grootste levende Vlaamse schrijver aller tijden.

Karl van den Broeck

Print deze pagina

Meer artikels over:

• Hugo Claus

Reageer Ongepaste reactie?  

Partners van onze sites