Wetenschap

De mentale macht van de mens

25/03/2009 10:00

Zelfs evolutiebiologen hebben het er soms moeilijk mee te aanvaarden dat de menselijke hersenen onderhevig zijn aan hetzelfde proces van natuurlijke selectie dat andere aspecten van ons functioneren stuurt.

Charles Darwin was wat dat betreft consistent: ook de menselijke hersenen zijn het resultaat van graduele kleine veranderingen (verbeteringen) die finaal tot bewustzijn en moraliteit geleid hebben.

Maar tijdgenoten als Alfred Russel Wallace, nochtans een vurige verdediger van het Darwinisme, maakten een uitzondering voor de menselijke hersenen. Daar moest een vorm van sturing achter gezeten hebben.

Natuurlijke selectie overboord

Vandaag gelooft geen enkele ernstige wetenschapper in het bestaan van sturing achter de ontwikkeling van onze hersenen, maar er duiken wel aanwijzingen op dat zij (en dus wij) niet noodzakelijk volledig door natuurlijke selectie worden gevormd. Door onze culturele ontwikkelingen (zoals technologie en geneeskunde) krijgen wij een steeds grotere greep op onze omgeving, waardoor wij natuurlijke selectie steeds meer overboord gooien.

Wij halen er veel door wat de natuur zou wegselecteren, en houden dat vervolgens zo lang mogelijk in leven.

Zo is de noodzaak tot het opruimen van genetische fouten minder dwingend geworden. De mens stapelt steeds meer mutaties in zijn lichaam op, waarvan sommige ons leven moeilijker zouden kunnen maken. Onze techniek maakt dat een eventueel lichamelijk falen niet per definitie een probleem wordt.

Capaciteit tot leren

Anderzijds worden vele moderne gedragingen waarschijnlijk niet in de genen vastgelegd. Daarvoor evolueert onze cultuur te snel. Onze biologie kan niet volgen.

Maar omdat wij de capaciteit tot leren hebben meegekregen, is dat evenmin een probleem: door leergedrag bewaren wij voldoende flexibiliteit om ons aan te passen aan steeds wisselende omgevingsomstandigheden.

Sommige gedragingen hebben duidelijk een universeel karakter. Andere zijn sterk cultuurgebonden, maar zelden zo strikt dat aanpassing aan een andere cultuur onmogelijk is.

Zoveel mogelijk opties openhouden is de beste strategie om het als mens goed te doen.

Dirk Draulans

Print deze pagina

Meer artikels over:

• Charles Darwin -

• evolutietheorie -

• hersenen -

• biologie

Reageer Ongepaste reactie?