Carlo Van Baelen vraagt 1,3 miljoen extra voor literatuur

Gemor in de literaire wereld: het is hoog tijd dat de subsidies voor de Vlaamse letteren drastisch de hoogte ingaan anders dreigt de verwoestijning van het literaire landschap.

Als Vlaams minister van Cultuur Joke Schauvliege (CD&V) de Mortieren en Lanoyes van deze wereld au sérieux neemt, kan ze maar maar beter even gaan zitten om het exposé van Dirk van Bastelaere over 'het achterblijvend Vlaams letterenbeleid' in het nieuwste nummer van het literaire tijdschrift nY te bestuderen. Hopelijk dat ze in een moeite door ook de explosieve repliek van Carlo Van Baelen, directeur van het Vlaams Fonds voor de Letteren (VFL), ter harte neemt want hij pleit er onomwonden voor een zeer substantiële verhoging van het letterenbudget. Terwijl de financiële middelen voor de 'professionele' kunsten - zeg maar: beeldende kunst, film, theater, muziek en dans - tussen 1999 en 2009 met 136 procent de hoogte in vlogen, kenden die voor de letteren een negatieve groei van 6 procent.

In een telefoongesprek met Knack noemt Van Baelen concrete cijfers met het rekenmachientje in de hand: 'Terwijl de professionele kunsten de laatste 10 jaar van 9O miljoen euro subsidies naar 19O miljoen evolueerden, kregen de letteren in 1999 net geen 3,3 miljoen en in 2OO9 amper 4 miljoen.' Er is dus dringend een financiële inhaaloperatie nodig, aldus Van Baelen, van dertig procent van het huidig budget: 'Eigenlijk zou het budget voor de letteren met 1,3 miljoen euro erop moeten vooruitgaan. Op die manier maakt de literaire sector niet meer dan een inhaalbeweging tegenover de andere kunsten.'

Krachten bundelen

Van Baelen is ook niet te spreken over het eigengereide optreden van de vorige minister van Cultuur Bert Anciaux (SP.A) die tijdens de afgelopen 1O jaar op eigen houtje de literaire evenementenorganisatie Behoud de Begeerte en het Gentse Poëziecentrum na negatieve adviezen van de letterencommissies prompt overhevelde naar de niet-literaire kunstensector waar ze veel meer werkingsmiddelen kregen dan ooit het geval was geweest binnen de letterenbegroting. 'De versnippering in het literaire huishouden is niet goed. Daardoor kan de politiek de diverse literaire actoren tegen elkaar uitspelen terwijl de theatersector met één stem spreekt en navenant ook scoort.' Van Baelen probeert met het Boekenoverleg de diverse literaire spelers (schrijvers, belangenorganisaties, focuspunten) te bundelen om de verdeel- en heerspolitiek van de politici te counteren. Hij wil ook zo vlug mogelijk Behoud de Begeerte en het Gentse Poëziecentrum terug tot de stal van het VFL brengen want dergelijke literaire initiatieven horen niet thuis onder de paraplu van de niet-literaire kunsten.

Net dàt is het wat Van Bastelaere Van Baelen in zijn analyse van het falende literaire beleid verwijt. Hij mist een visie in 1O jaar VFL en typeert het Fonds als 'een geoutsourcete administratie (...) die meer belang hecht aan het indienen van de juiste (subsidie)formulieren op de juiste tijdstippen dan aan de toekomst van het (literaire) veld waarvoor die formulieren worden ingevuld.' Van Baelen riposteert met het opsommen van een hele resem initiatieven die het Fonds onder zijn pragmatische leiding heeft gerealiseerd: van een betere fiscale regeling voor schrijvers tot een promotioneel buitenlandbeleid. Maar hij geeft ootmoedig toe dat er dringend werk aan de literaire winkel is: 'Onze autonomie (...) wordt fundamenteel beperkt door het beschikbare budget.' Ook hij droomt, zoals Van Bastelaere, van de oprichting van een Steunpunt Literatuur. En hij besluit: 'Hier en daar een oase in stand houden (in het huidige landschap) is een minimalistische optie zonder visie.'

Het is opvallend dat Van Baelen die al 1O jaar het VFL runt de kat niet vlugger de bel heeft aangebonden. Of die plotse opstoot van parler vrai met zijn naderende pensioenleeftijd te maken heeft? Of is hij simpelweg moegetergd en kiest hij strategisch voor de vlucht vooruit nu er met Schauvliege een wisseling van de wacht komt?

Frank Hellemans