Confectiejournalist: makelaar in informatie

In het nieuwste nummer van Ons Erfdeel vertelt mediahistoricus Huub Wijfjes hoe de Nederlandse mediagoeroe Leon de Wolff de commerciële publieksjournalistiek bij De Morgen én De Standaard is komen prediken.

Kranten voor de zondvloed? Onder die hoofding zet hoogleraar mediageschiedenis Wijfjes in het februarinummer van Ons Erfdeel met concrete cijfers de terugloop van de krantenverkoop in Vlaanderen, Wallonië en Nederland in de verf: 'Tussen 1995 en 2008 is in Duitsland een daling van bijna 20% van de totale krantenoplage te zien geweest. In Nederland is dat nog iets meer (21,4%) en in Wallonië zelfs 25,7%.' Het is verrassend hoe in Vlaanderen gedurende die 13 jaar de daling vergeleken bij de buren onder de dubbele procentuele cijfers bleef.

Maar dat is zeker geen reden tot euforie, aldus Wijfjes: 'Wat dit betreft springt Vlaanderen er gunstig uit met een daling van slechts 8,9 % maar dat komt misschien omdat in Vlaanderen verhoudingsgewijs minder dagbladen worden verspreid dan in andere Europese landen: 173 per 1000 inwoners, tegenover 319 in Nederland en meer dan 500 in de Scandinavische landen.'

Wijfjes laat ook ondubbelzinnig zien hoe enkele grotere bedrijven de slinkende krantenmarkt onder elkaar zijn gaan verdelen. Naast deze concentratiebeweging die ondertussen genoegzaam bekend is, stipt Wijfjes de zoektocht naar een nieuw publiek aan. Christian Van Thillo van De Persgroep (en dus onder andere eigenaar van De Morgen, Het Laatste Nieuws, Het Parool en De Volkskrant) zweert bij de publieksjournalistiek die uit de VS is komen overwaaien, zo Wijfjes: 'Een journalist is er voor het publiek en niet voor zijn collega's.'

Wijfjes beweert in deze context dat media-adviseur Leon de Wolff ook De Standaard en De Morgen onder handen heeft genomen. Als zelfverklaarde goeroe van de 'confectiejournalistiek' onderstreepte De Wolff er het dominante belang van gebruiksvriendelijke formats: 'Niet zeuren, maar poetsen, want het publiek wil waar voor zijn geld, en snel een beetje.' Zo werd de journalist een 'makelaar in informatie'.

Wijfjes citeert uit 'De krant was koning' van De Wolff een veelzeggende passage die dit soort confectiejournalistiek goed samenvat: 'Niet de persoonlijke voorkeur van de schrijver of programmamaker is het uitgangspunt van de vakman, maar de formule of het format.' En hij merkt droogjes op: 'Het is niet voor niets dat de meer commercieel denkende publieksjournalist de weg naar de directiekamer goed weet te vinden.'

Frank Hellemans