Erwin Mortier enige Vlaming op Toplijst AKO Literatuurprijs

Gisteravond maakte juryvoorzitter Guy Verhofstadt de Toplijst van zes boeken bekend die voor winst van de AKO Literatuurprijs 2009 in aanmerking komen.

Op de Toplijst, de vroegere shortlist, prijken de volgende boeken: 'Lelystad' van Joris van Casteren, 'Alles nieuw' van Joke van Leeuwen, 'Godenslaap' van Erwin Mortier, 'De terugkeer van Lupe García' van Carolina Trujillo, 'Via Cappello 23' van Christiaan Weijts en 'Caesarion' van Tommy Wieringa. Daarbij valt, in vergelijking met de eerdere Tiplijst van 25 titels, de verdwijning van vijf Vlaamse auteurs op (Buelens, Moeyaert, Vlaminck, Note en Libris-winnaar Dimitri Verhulst). En vooral ook dat, met 'Lelystad' van Joris van Casteren, slechts één literair non-fictieboek werd weerhouden, ten koste van o.a. de vooral in Nederland populaire Cees Fasseur ('Juliana en Bernhard') en Marja Vuijsje ('Joke Smit').

Meest opmerkelijk is het afvallen van de Vlaming Geert Buelens, met 'Europa Europa! Over de dichters van de Grote Oorlog' eerder winnaar van de ABN-AMRO-prijs voor het beste non-fictieboek (2008). In het algemeen zijn vooral het verdwijnen van P.F. Thomése ('J. Kessels: The Novel') en Kees 't Hart ('De keizer en de astroloog') opmerkelijk, naast Arnon Grunberg ('Onze oom'), Herman Koch ('Het diner') Thomas Lieske ('Een ijzersterke jeugd') en Erik Vlaminck ('Suikerspin').

Al hoeft dat niet noodzakelijk zoveel te betekenen. De 'schaduwjury' van de AKO Literatuurprijs, een tiental studenten literaire kritiek onder leiding van Prof. dr. Elsbeth Etty, blijkt maar liefst vier van haar zes titels met de officiële jury gemeen te hebben. Alleen Dimitri Verhulst en Kees 't Hart konden haar meer bekoren, ten koste van Erwin Mortier en Joke van Leeuwen. Met van Leeuwen ('Alles nieuw'), die net zoals Erwin Mortier een vrouw op bijzonder hoge leeftijd aan het woord laat, heeft de officiële jury inderdaad een gedurfde keuze gemaakt, voor een eigenzinnig verbeeld werk. Maar dat geldt ook voor een titel die wel op de lijst van de schaduwjury stond: het vrij onbekende 'De terugkeer van Lupe García' van Carolina Trujillo, een wraakkomedie over de kinderen van de slachtoffers van de Junta in Uruguay, meteen ook de meest te duchten outsider.

Hoewel de verrassende kanshebbers de prijs profiel geven, zijn de overige kandidaten immers niet de minsten. Behalve Erwin Mortier, die met 'Godenslaap' een magnum opus heeft geschreven (maar niet voor de Gouden Uil genomineerd werd), behoren vooral Tommy Wieringa (met 'Caesarion') en Christiaan Weijts (die met het eigentijdse en lucide 'Via Cappello 23' pas aan zijn tweede boek toe is) tot het kransje van absolute favorieten. Al mogen zij ook concurrentie van Joris van Casteren met 'Lelystad' blijven verwachten, een boek waarin de mislukte utopie achter de gelijknamige polderstad uitwoedt in het leven van de jonge verteller en journalist.

De literatuur mag dan al geen wedstrijd zijn, laat staan een tussen België en Nederland, maar het wordt dus wel spannend in onze letteren. Op 10 november maakt de evenredig Vlaams en Nederlands samengestelde jury de prijs bekend, opnieuw bij monde van ex-premier Verhofstadt in Nova. De prijs is een bedrag van 50.000 waard en een sculptuur van Eugène Peeters. De jury bestaat uit Sylvia Dornseiffer (ex-directeur van het Nederlandse Fonds voor de Letteren), Jeroen Overstijns (Standaard der Letteren, en manager Sanoma online), Maarten Dessing (Boekblad), Frank Hellemans (Knack) en Bas Belleman (Trouw en Filosofie Magazine). Vorig jaar ging de prijs naar Doeschka Meijsing voor haar roman 'Over de liefde'.

Tom Van Imschoot

Joris van Casteren, Lelystad, Prometheus
Joke van Leeuwen, Alles nieuw, Querido
Erwin Mortier, Godenslaap, De Bezige Bij
Carolina Trujillo, De terugkeer van Lupe García, Meulenhoff
Christiaan Weijts, Via Cappello 23, Arbeiderspers
Tommy Wieringa, Caesarion, De Bezige Bij