Fijnproeversbundels (1): Charlotte Mutsaers

Nu de boekenbeursdrukte is gaan liggen, is er weer tijd om aandacht te vragen voor het 'trage' boek - boeken die met zorg zijn uitgegeven en die inspannender lectuur vragen dan de 'SOS Piets' en de' SOS Seksen' van deze wereld.

Eind november bracht de Gentse bibliofiele uitgeverij Druksel immers drie waardevolle nieuwe publicaties uit. Het zijn nummers 35, 36 en 37 uit het steeds indrukwekkender wordende fonds van deze uitgeverij, die sinds 1998 bestaat.

Elk van deze drie publicaties heeft een sobere vormgeving: zwarte, duidelijke leesbare letters op een witte achtergrond van gestreken papier. Alleen de schutbladen kregen kleur. Een rijstpapieren wikkel beschermt het boek tegen vuil en vette vingers. Zoals alle uitgaven van Druksel zijn ook deze genummerd en gehandtekend door de auteur. Elk boek verschijnt op 126 exemplaren en kost 20 euro.

De bekendste naam bij de nieuwe Drukseluitgaven is Charlotte Mutsaers, winnares van onder meer de Busken Huet-prijs en de Constantijn Huygensprijs. Met haar roman 'Koetsier Herfst' was ze eerder dit jaar genomineerd voor de Librisprijs.

Maar Mutsaers is behalve schrijfster ook kunstenares. Haar beeldende werk is nog tot eind januari te bezichtigen in Oostende.

Voor Druksel schreef zij nu een dichtbundel: 'slagboom in bloei'. Daarin laat de dichteres een kritische stem horen over de agro-industrie en de consumptiemaatschappij: 'Wel kleddernat/ electra-soep/ met snoer en lepel/ door de strot.'

Ze roept op tot revolte: 'Lamlendigheid/ versterkt fatsoen/ en erger.' Net als in haar proza en haar essays wordt ook in deze bundel dierenleed gethematiseerd. Zo roept ze in 'In vitro' op om voortaan paardenbloemen op te zetten in plaats van dieren: 'niet enkel dierlijkheid kan worden opgezet / levensecht'.

In een volgend gedicht maant ze Franz Kafka zelfs aan het slot van zijn klassieke roman 'Het Proces' te veranderen. 'Wie ein Hund', klinkt dat nu.

Mutsaers' voorstel is eenvoudig: 'Veranderen wij domweg/ Hund in Mensch: / Wie ein Mensch/ sagte er/ wie ein Mensch.// En zie:/ het hatelijke mes/ draait/ weder als een dolle/ in het rond/ maar harder nu'.

Hoewel Mutsaers' gedichten in de eerste plaats vrolijk-ritmische taalbouwsels zijn, opgetrokken uit verschillende registers die we rondom ons horen ('dekmantels erover', zegt ze in het openingsgedicht), onderscheiden ze zich ook door hun inhoud. Het is vaak zoeken naar aanknopingspunten - waar gààn de verzen precies over? - maar de uitkomst ligt meestal verrassend dichtbij.

Mutsaers gaat met de meest dagdagelijkse dingen aan haal, zoals tressen knoflook, en laat die vrij zweven door haar verbeelding. Die verbeelding komt in deze sobere, geserreerde vormgeving extra tot haar recht.

Bart Van der Straeten